Phỏng vấn về cuộc đời và sự nghiệp của Arsene Wenger

Mặc dù hiện tại chưa trở lại công tác huấn luyện chuyên nghiệp sau khi chia tay Arsenal, nhưng nhắc đến huấn luyện viên huyền thoại người Pháp chưa bao giờ là một chủ đề khiến báo chí không thôi khai thác. Mới đây cựu huấn luyện viên của Arsenal đã có buổi trả lời phỏng vấn với kênh truyền hình Canal + về quãng thời gian huy hoàng của ông tại London. Sau đây là nguyên văn bài phỏng vấn.

PHẦN 1: PHÍA SAU MÙA GIẢI BẤT BẠI – TRIẾT LÝ HUẤN LUYỆN CỦA ARSÈNE WENGER

PV: Việc cập bến Premier League vào năm 1996 hẳn là một bước ngoặt lớn đối với ông và cái tên Arsene Wenger khi ấy bỗng chốc đã trở thành tâm điểm của sự chú ý. Liệu đó có phải một sự bất ngờ đối với ông?

AW: Có, vì khi ấy người ta thường cho rằng những huấn luyện viên ngoại sẽ khó có thể làm nên chuyện tại Premier League. Cũng có rất ít những người nước ngoài cầm quân ở giải đấu này trước khi tôi đến, hai hay ba người gì đó thì phải.

Họ không muốn một ông thầy ngoại đặt chân vào Premier League. Họ có hàng tá lí do để tin rằng các huấn luyện viên nước ngoài sẽ trắng tay ở giải đấu của mình. Tựu chung lại, tất cả đều cho rằng cơ hội cho những người như tôi là rất nhỏ.

Tôi đến với Premier League từ Nhật Bản, một đất nước mà tôi rất yêu mến. Tôi thích việc được trở lại châu Âu nhưng nếu như mọi thứ không được như mong muốn, quay về xứ sở Mặt trời mọc cũng là một ý tưởng không tồi chút nào.

PV: Truyền thông Anh có những lúc đã cố gắng làm khó ông với đống tin tức lá cải của mình. Ông đã đối phó với điều đó ra sao?

AW: Họ đưa lên rất nhiều những câu chuyện, phần lớn trong số đó đều là sai sự thật cả. Khi bạn làm một công việc khiến bản thân phải xuất hiện thường xuyên trước công chúng, bạn sẽ sớm trở thành tâm điểm của những lời đồn đoán. Tập trung vào mục tiêu trước mắt là cách duy nhất để giải quyết vấn đề còn về những tin đồn thất thiệt, chúng sẽ sớm trở về với đúng vị trí của mình trên mặt báo thôi.

PV: Và đó cũng là lúc người ta thấy được khả năng vượt qua khó khăn của ông. Ông đã thay đổi bóng đá Anh rất nhiều. Ông đã làm điều đó như thế nào? Dinh dưỡng, tập luyện,… ông có thể nói chi tiết hơn về chúng được không?

AW: Tôi luôn cố gắng làm những điều để mọi người có thể yêu môn thể thao này nhiều hơn. Với lũ trẻ, độ tuổi 13-14 là lúc chúng bị cuốn hút bởi những sân chơi. Ở đó, chúng chơi bóng đá và yêu thích những trận đấu.

Khi bạn phải chơi bóng để nuôi sống chính mình, dường như mọi thứ sẽ mang tính bắt buộc nhiều hơn. Bạn “phải” luyện tập, bạn “phải” chiến thắng, bạn “phải” ghi bàn. Bóng đá lúc này sẽ ít vui vẻ hơn rất nhiều.

Tôi luôn cố gắng xây dựng triết lý xoay quanh niềm đam mê chơi bóng, đồng thời nuôi dưỡng đam mê đó bên trong mỗi con người.

PV: Ông đã đưa đội bóng lên ngôi vô địch mùa giải 2003-04 với thành tích bất bại. Điều gì đã làm nên mùa giải phi thường ấy?

AW: Chính xác mà nói thì chúng tôi đã bất bại trong hơn một mùa giải, 49 trận đấu. Thật sự là rất thú vị vì sau khi giành chức vô địch Premier League hồi năm 2002, tôi có chia sẻ với cánh báo chí rằng mình muốn lên ngôi giải đấu với thành tích bất bại.

Tôi đã bị xem như một gã tự phụ, kiêu căng,… đại loại thế. Chúng tôi đã để mất danh hiệu vô địch vào tay Manchester United ở mùa giải sau đó. Đến mùa giải 2003/04, tôi có hỏi các cầu thủ về lí do mà toàn đội không thể lên ngôi vương. Họ nói rằng đó là lỗi của tôi. Tôi tiếp tục hỏi về lí do cho câu trả lời ấy.

Họ nói: “Thầy tạo áp lực quá lớn lên chúng con.” Đó cũng là một chi tiết thú vị khác. Tôi nói với các cầu thủ rằng lí do tôi trả lời như vậy với cánh báo chí vì tôi thực sự tin họ có thể làm được, và họ đúng là đã làm được. Chiến công này đã chứng minh hai điều sau:

Một là, đôi khi chúng ta vẫn chưa có đủ tham vọng để có được điều mình muốn. Chúng ta quá sợ hãi mà không dám bắt tay vào làm thử. Thay vào đó, hãy cố gắng đặt mức tham vọng ở ngưỡng cao nhất có thể.

Hai là, muốn ăn quả ngọt thì phải kiên trì gieo trồng chăm bón.

PV: Và làm thế nào để ông có thể giữ được sự tập trung trong suốt 10, 20, rồi 30 trận đấu?

AW: Bước này thì khó hơn rất nhiều. Rất khó là đằng khác. Đàn ông thường hài lòng với những gì mình đã đạt được. Toàn đội cần phải thường xuyên có thêm những khát vọng mới, những cột mốc mới. Cần có những câu hỏi kiểu như: “Mục tiêu tiếp theo sẽ là gì đây?”

Chúng ta đều muốn được bao bọc bởi sự an toàn. Chúng ta không muốn phải chịu những thương tổn nhưng cũng chính vì điều này mà mọi người sẽ không thể đạt tới những cột mốc cao hơn nữa. Nếu không thể tự nhận thức được bản thân mình mong muốn điều gì, muốn đi tới đâu,… Bạn sẽ mãi chỉ giậm chân tại chỗ mà thôi.

Đặc biệt là khi bạn thi đấu đỉnh cao, sẽ không có chỗ cho những điều tôi vừa nhắc tới. Không phải ai cũng có thể sống sót trong môi trường đỉnh cao. Một chuyên gia đã nói với tôi rằng; điểm mấu chốt không phải là việc động lực thúc đẩy chúng ta mạnh hay yếu, mà là liệu chúng ta có thể liên tục có được nó hay không. “Tính bền” có lẽ sẽ là cái tên thích hợp dùng để chỉ yếu tố trên.
Những người được thúc đẩy một cách liên tục sẽ có thể làm việc chăm chỉ từ thứ Hai cho tới tận Chủ Nhật, thay vì chỉ đến thứ Ba hay thứ Năm.

PV: Hãy cùng nói về triết lý bóng đá của ông. Ông cảm thấy thế nào về bóng đá hiện đại nói chung?

AW: Tôi thấy rằng chúng ta thường sẽ coi trọng không chỉ là kết quả (thắng), mà còn là cách để có được nó. Khi bạn có thể kết hợp được phong cách chơi bóng vốn có của bản thân và phong độ trên sân, chiến thắng sẽ là kết quả tất yếu.

Người ta luôn bảo với tôi rằng đội bóng cần phải chiến thắng vào mỗi thứ Bảy hàng tuần. Là một huấn luyện viên, tôi hiểu điều đó chứ. Câu hỏi giờ đây là làm thế nào kia.

Thử tưởng tượng thế này xem: Vào buổi sáng của ngày diễn ra trận đấu, một cổ động viên thức dậy, vươn vai và nghĩ rằng: “Ồ đúng rồi, hôm nay là ngày mà đội bóng của mình sẽ thi đấu.” Cậu ấy lập tức trở nên hứng khởi hơn nhiều, khác với mọi ngày. Tôi thích hình dung ra một viễn cảnh như thế.

Tôi luôn cố gắng đặt mục tiêu để cho anh chàng đó có thể cảm thấy hưng phấn khi tới sân và hi vọng vào một trận đấu tốt cho đội nhà. Tuy vậy đôi lúc bản thân tôi biết rằng, mình vẫn sẽ khiến cậu ta phải thất vọng.

Bạn không thể trở thành huấn luyện viên, mà có thì cũng sẽ chỉ ở mức thường mà thôi, nếu không có cho mình một động lực nào như thế. Bạn cần phải hiểu rằng, nhiệm vụ của mình là khiến các cổ động viên hài lòng.

PV: Theo ông, đâu là yếu tố cốt lõi làm nên một nhà quản lí, một huấn luyện viên giỏi?

AW: Một huấn luyện viên giỏi là người có đủ khả năng để khai thác tối đa sức mạnh của cả tập thể. Đó là những gì tôi đúc kết được không chỉ từ những trải nghiệm của bản thân, mà còn từ rất nhiều góc nhìn khác nhau.

Bạn không nhất thiết phải giành được chức vô địch để trở thành huấn luyện viên xuất sắc nhất mùa giải. Không hẳn vậy. Tuy vậy, đánh giá chính xác thực lực của một huấn luyện viên là một việc không hề dễ dàng. Không ai trong chúng ta có thể biết chắc rằng liệu người đó có đủ khả năng để khai thác tối đa sức mạnh của các cầu thủ hay không.

Đó là lí do vì sao mục tiêu lớn nhất của tôi là lên ngôi vô địch với thành tích bất bại. Nếu như sau này có những người vượt xa tôi, sẽ là không dễ để họ có thể xô đổ cột mốc ấy.

PV: Là một huấn luyện viên thì chắc hẳn ngoài các cầu thủ, ông còn phải giữ nhiều thứ khác nằm trong tầm kiểm soát: Ban lãnh đạo, giới truyền thông, những người hâm mộ,…

AW: Với tôi, có ba yếu tố chính cần được theo sát. Thứ nhất là mối quan hệ giữa lối chơi của đội bóng và kết quả nó đem lại. Thứ hai là mức độ tiến bộ của các cầu thủ. Có những người làm việc rất chăm chỉ với các cầu thủ nhưng lại chẳng để ý được học trò của mình đã và đang cải thiện ra sao.
Thứ ba, đó là những giá trị cũng như những điều cốt lõi mà bạn muốn đưa vào tập thể của mình. Đây là yếu tố ngoài chuyên môn và chính nhờ những điều này mà trong mắt người hâm mộ trên toàn thế giới, đội bóng của bạn có thể để lại ấn tượng sâu đậm hơn.

PV: Giá trị là một khái niệm được ông đề cập tới khá là thường xuyên. Ông có ý gì khi nhắc đến điều đó? Theo ông, đâu là những “giá trị” trong bóng đá cũng như trong công việc huấn luyện của mình?

AW: Giá trị trong bóng đá nằm ở việc khai phá được tất cả những gì tốt đẹp nhất mà tính đồng đội trong thể thao có thể đem lại cho chúng ta. Những cái riêng được sắp xếp hợp lí để làm nên cái chung. Chủ nghĩa cá nhân nhường chỗ cho sự sẻ chia về mặt cảm xúc. Cái đẹp sẽ có ý nghĩa hơn nếu được nhìn ở tổng thể. Đồng thời, chúng ta cần tôn trọng đồng đội, đối thủ, những người hâm mộ và cả các trọng tài nữa.

Và quan trọng hơn cả, đó là không được để bản thân trở nên tầm thường. Đó là giá trị sau cùng mà tôi muốn nói đến. Bạn phải đòi hỏi nhiều hơn ở bản thân mình. Bạn không thể cứ mãi chấp nhận vị trí hiện tại của bản thân. Thay vào đó, hãy nhìn xa hơn và cống hiến nhiều hơn nữa.

PV: Để có được sự nghiệp như bây giờ, ông hẳn đã phải hi sinh rất nhiều thứ. Đâu là những điều đã mất khiến ông cảm thấy hối hận nhất?

Mọi thứ, vì tôi nhận ra rằng mình đã làm tổn thương rất nhiều người xung quanh. Gia đình, những người thân thiết,… Tôi đã bỏ mặc họ. Sâu thẳm trong con người tôi là một gã ích kỉ, một kẻ có thể làm mọi thứ để theo đuổi ước mơ của riêng mình. Hắn cũng lờ đi nhiều thứ khác nữa.

Tôi thường được hỏi về việc liệu Thierry Henry và Patrick Viera có thể trở thành những huấn luyện viên tốt hay không. Câu trả lời của tôi luôn là ‘có’. Họ có đủ những tiêu chí cần thiết: Am hiểu bóng đá, thông minh, kĩ năng chơi bóng tuyệt vời. Nhưng để theo đuổi sự nghiệp của mình thì mỗi huấn luyện viên đều cần biết hi sinh những gì cần thiết, và đó liệu có phải điều họ muốn làm? Câu hỏi đó cứ ngày đêm quanh quẩn trong tâm trí bạn, tựa như một nỗi ám ảnh vậy.

Rồi bạn sẽ bừng tỉnh giấc vào lúc ba giờ sáng và suy nghĩ về tình hình nhân sự, đội hình, chiến thuật,… đại loại thế.

PV: Sau 22 năm ở Arsenal, điều gì đang chờ đón Arsene Wenger ở chương mới của sự nghiệp?

AW: Tôi cũng đang tự hỏi chính mình như vậy! Tôi sẽ tiếp tục với công việc mà mình vẫn làm, hay sẽ chọn một cách khác để chia sẻ những kiến thức mà mình thu thập được suốt bao năm qua? Tôi sẽ cần phải có cho mình câu trả lời trong vài tháng tới.

Leave a Reply

*